Doe jij aan ‘dossieropbouw’? Niet doen!

Het was mijn minst favoriete vak. Kreunend en steunend ploegde ik de lessen door. Ik was begin twintig en ik deed de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening. Het vak was ‘rapportage’ en ik vond het doodsaai. Het ging over hypotheses en tekstopbouw. Het ging over droge, taaie stof, over zorgvuldigheid en correctheid. Dossiervorming kreeg voor mij een suf imago.

Maar toen ik aan de slag ging als maatschappelijk werker, werd rapportage een belangrijk onderdeel van mijn dagelijks werk. Ik zag dat een dossiers niet alleen een administratieve formaliteit is, maar ook een belangrijke informatiedrager voor cliënten. Ik beeldde mezelf in: “ik schrijf dit voor het kind als het straks 18 jaar is en dit dossier gaat lezen.” Oftewel: wat ik opschrijf moet begrijpelijk, menselijk en transparant zijn.

Dit hielp mij om tot passende taal te komen en het leesbaar te maken voor jongeren en hun verzorgers. Want, mijn hoofdbelang lag bij die jongere, en dat moet ook blijken uit het dossier. Dossiervorming is dan ook een belangrijk, thema gedurende mijn trainingen. Ik vind het allang niet meer saai, want ik zie er de waarde van in. Toch wordt dossiervorming in de praktijk niet altijd op de goede manier gebruikt, en het zou zomaar kunnen dat jij er ook een verkeerd beeld bij hebt.

Wat is dossiervorming?

Toch even belangrijk om dit duidelijk te hebben: dossiervorming is niets meer dan de feiten en voortgang van een cliënt bijhouden. Dat doen we zodat een casus overdraagbaar is, zodat we terug kunnen kijken, maar we doen het zeker ook voor de cliënt zelf. Zodat die jouw overwegingen en keuzes kan volgen en begrijpen.

Maar de laatste jaren hoor ik professionals steeds vaker over de term ‘dossieropbouw’. Als ik het dan navraag bedoelen ze er dit mee: 

Bijvoorbeeld: je ziet een kind die er smoezelig uitziet, te koude kleren aan heeft in de winter en ‘s ochtends vaak honger heeft. Als professional kun je dan denken, “laten we dit maar gaan bijhouden.” Met dossieropbouw wordt dan eigenlijk bedoeld: het verzamelen van bewijslast. Vaak is het ook nog zo dat dit los van het dossier gebeurt, en wordt bijgehouden in een apart schriftje. Een beetje zoals een werkgever bijhoudt hoe vaak iemand te laat komt, om later sterker te staan in een ontslagprocedure: “Het dossier wordt opgebouwd”. 

Maar dit mag in de meeste gevallen helemaal niet. Het is namelijk niet transparant. Transparantie is juist één van de belangrijkste doelen van de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. 

Stiekem bewijs verzamelen

Als we goed kijken naar de functie van een dossier, en naar de stappen van de meldcode, dan blijkt dat dossiervorming niet heimelijk mag gebeuren. ‘Stiekem’ bewijslast verzamelen betekent namelijk dat je een geheime agenda hebt en je niet transparant bent naar de cliënt. Natuurlijk zijn er gevallen dat de veiligheid van een cliënt in het gedrang komt, waardoor je niet transparant kunt zijn, maar dat laat ik hier even buiten beschouwing.

Transparant zijn

In plaats daarvan is het belangrijk om dus transparant te zijn in je dossiervorming. Dat betekent: alles wat je opvalt kan aanleiding zijn voor een gesprek. Dat niet-pluisgevoel is dus de moeite waard om, naast dit te documenteren, ook bespreekbaar te maken. Je deelt dus je zorgen over de signalen, in plaats van ze als een stille hypothese te gebruiken.

Ik kan me voorstellen dat je het spannend vindt om je zorgen met de persoon in kwestie te delen. Hoe reageert die persoon? Schat je een situatie misschien verkeerd in? Verplaats je dan eens in de schoenen van de betrokkenen. Stel het ging om jouw vader of moeder, of over jouw kind. Stel, er zijn zorgen over jou en je gezin. Wanneer in het proces zou je willen je horen dat iemand zich zorgen om jullie maakt?

Precies! Meteen. 

Als professional ben je gelukkig geen Sherlock Holmes die op zoek gaat naar clues. Zorgen maak je openlijk bespreekbaar met de betrokkenen. Zij mogen wéten dat jij je zorgen maakt!

Wil je meer weten over hoe je dit doet? En waarom ik transparantie zo belangrijk vind? Luister mijn podcast-aflevering De zin en onzin van dossieropbouw 

Ik ben benieuwd wat je ervan vindt. Praat je mee?

Checklist Meldcode Proof Dessaur Trainingen

Checklist Meldcode Proof

Sinds een paar jaar is het voor organisaties die met kinderen werken wettelijk verplicht om de Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk Geweld toe te passen. Maar hoe doe je dat nu precies, en aan welke voorwaarden moet je voldoen? Is jouw organisatie al Meldcode Proof? Je komt erachter met mijn gratis checklist!

De Bespreekboom | Naomi Dessaur

Naomi's Bespreekboom

Veel professionals blijven zoeken naar wat de beste manier is om seksualiteit bespreekbaar te maken met ouders of verzorgers. Daarnaast is het op juiste wijze reageren op seksueel gedrag van kinderen of zorgen van ouders hieromtrent een andere grote uitdaging. Om je hierbij te helpen heb ik De Bespreekboom, dé tool voor professionals om seksueel gedrag van kinderen bespreekbaar te maken’ ontwikkeld. Deze gratis tool helpt je om het verschil te maken voor kinderen.